Тексерген: Павел Игоревич Корнилов, психиатр дәрігер · жаңартылды 06.11.2026
Негізгі фактілер
- Кім жүргізеді
- жасөспірімдермен жұмыс тәжірибесі бар психиатр, психотерапевт
- Форматы
- жасөспіріммен және ата-анамен жеке бейнекездесулер, отбасылық сессиялар
- Ұзақтығы
- алғашқы кездесу шамамен бір сағат, әрі қарай — жоспар бойынша
- Анонимділік
- құпия; өмірге қауіп туралы заңды өкілдерге хабарланады
- Шұғыл жағдай
- өзіне зиян келтіру, өлім туралы ойлар, улану — 103, 112; сенім желісі 150
- Нәтиже
- күйді түсіну, көмек жоспары, отбасындағы байланысты қалпына келтіру
Не білу маңызды
Жасөспірімдер сирек «маған психиатр керек» дейді. Көбіне ата-аналар өзгерістерді байқайды: бала бөлмесіне тығылып алды, түнде ұйықтамайды, секциясын тастады, қолында кесіктер пайда болды. Көмекке жол WhatsApp-қа жазылған хабарламадан басталады: сіз не болып жатқанын айтасыз, әкімші дәрігер таңдайды. Жағдайды байыппен талқылау үшін алғашқы кездесу ата-анамен өтуі мүмкін, содан кейін психиатр жасөспіріммен — бейнебайланыс арқылы, ол үйреніп қалған өз бөлмесінен сөйлеседі.
Жасөспірім үшін оны тәрбиелемей, тыңдағаны маңызды. Дәрігер онымен тең дәрежеде сөйлеседі, әңгіменің құпия екенін түсіндіреді және ата-анаға не туралы хабарлауға тура келетінін — өмірге қауіп болса — ашық ескертеді. Психиатр көңіл-күй, ұйқы, оқу, достар, әлеуметтік желілер, ішімдік немесе заттарды қолдану туралы сұрайды. Нәтижесінде бірге не болып жатқанын түсініп, қадамдарды таңдайсыздар: психотерапия, отбасылық кездесулер, қажет болса — ем.
Жүгіну керек белгілер
- жүдеулік, көз жасы, ашуланшақтық екі аптадан артық сақталады
- жасөспірім достарымен араласуды тоқтатты және бөлмесінен шықпайды дерлік
- ұйқының айқын бұзылуы — ұйқысыз түндер және түске дейін ұйықтау
- үлгерімнің күрт төмендеуі, сабақтан қалу, мектепке барудан бас тарту
- кесіктер, күйіктер немесе өзіне зиян келтірудің басқа іздері, өлім туралы сөздер
- тамақтанудағы өзгерістер — тамақтан бас тарту, артық жеу, семіріп кетуден қорқу
- ішімдік, вейп, басқа заттарды қолдану белгілері
Кемінде екі белгі сәйкес келсе және жағдай екі аптадан ұзақ сақталса — маманға жүгінген жөн. Телефон арқылы кеңес тегін. Өмірге қауіп төнсе, 112 немесе 103 нөміріне қоңырау шалыңыз.
Жасөспірімдерге неге сонша қиын болады
Жасөспірімдік шақ — жылдам өзгерістер кезеңі: ми мен гормондық жүйе қайта құрылады, жеке бірегейлік қалыптасады, құрдастардың маңызы артады. Дәл осы кезеңде көптеген психикалық бұзылыстар алғаш рет білінеді — депрессия, мазасыздық бұзылыстары, тамақтану мінез-құлқының бұзылыстары, биполярлы аффективті бұзылыс. Тұқым қуалаушылық, темперамент ерекшеліктері және балалық шақ тәжірибесі жасөспірімнің қаншалықты осал екеніне әсер етеді.
Сыртқы факторлар да маңызды: мектепте немесе желіде қудалау, отбасындағы жанжалдар, ата-ананың ажырасуы, ҰБТ алдындағы оқу жүктемесі, әлеуметтік желілердің қысымы, көшу. Мегаполисте көп жасөспірім жолда және онлайн көп уақыт өткізеді, аз қозғалады және ұйқысы қанбайды. Ішімдік пен заттарды қолдану белгілерді күшейтеді. Жасөспірімнің уайымын құнсыздандырмау маңызды: ересекке ұсақ-түйек болып көрінетін нәрсе ол үшін өте ауыр болуы мүмкін.
Жасөспірімдер психиатрының онлайн қабылдауы қалай өтеді
Әдетте алғашқы кездесу ата-анамен басталады: дәрігер ақпарат жинап, жасөспірімді әңгімеге қалай шақыру керектігін талқылайды. Содан кейін — жасөспіріммен жеке әңгіме, ата-анасы жанында болмай, жабық бөлмеден, жақсысы құлаққаппен. Дәрігер құпиялылық ережелерін түсіндіреді. Соңында жоспар талқыланатын қысқа ортақ бөлім болуы мүмкін. Қайталама кездесулер мен психотерапия оқуға ыңғайлы кесте бойынша өтеді.
Жарақаты бар өзіне зиян келтіру, улану, өлгісі келетіні туралы сөздер кезінде 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз, жасөспірімдер үшін 150 сенім телефоны жұмыс істейді. Онлайн форматта тексеру мен талдаулар жүргізу мүмкін емес — тамақтану бұзылыстары, заттарды қолдану белгілері кезінде дәрігер бетпе-бет қабылдауға жібереді. Кәмелетке толмаған адамды емдеу туралы шешімдер заңды өкілдердің қатысуымен және ҚР заңнамасының ережелері бойынша қабылданады.
Біз қалай көмектесеміз
Жасөспірімдерге арналған психотерапия
Когнитивті-мінез-құлықтық терапия, тұлғааралық терапия және жасөспірімдерге арналған диалектикалық-мінез-құлықтық терапия депрессия, мазасыздық және өзіне зиян келтіру кезінде халықаралық ұсынымдарға кіреді. Олар өз эмоцияларын тануға, оларға өзіне зиян келтірмей төтеп беруге, қарым-қатынас құруға көмектеседі. Онлайн формат жасөспірімдерге көбіне ыңғайлырақ: экран алғашқы кездесулердегі кернеуді азайтады.
Отбасымен жұмыс
Отбасылық кездесулер байланысты қалпына келтіруге көмектеседі: ата-аналар ақыл айтпай тыңдауды, жасөспірім өз сезімдері туралы айтуды үйренеді. Дәрігер ата-аналарға алаңдатарлық белгілерді қалай тану керектігін, өзіне зиян келтіруге қалай жауап беру керектігін, шектен тыс бақыламай қалай қолдау керектігін түсіндіреді. Ата-ана бөлек тұрса да, онлайн форматта екеуін де қосу ыңғайлы.
Қауіпсіздік жоспары
Өзіне зиян келтіру қаупі немесе суицидтік ойлар болса, жасөспіріммен бірге қауіпсіздік жоспары құрылады: нашарлау белгілері, төтеп беру тәсілдері, кімге қоңырау шалу керек, 103, 112 және 150 нөмірлері. Ата-аналар қандай қадамдар жасау керектігін және үйді қалай қауіпсіз ету керектігін біледі. Жоспар әр кездесуде қайта қаралады. Ол телефонда сақталады.
Көрсетілім бойынша дәрілік ем
Орташа және ауыр депрессия, айқын мазасыздық, басқа бұзылыстар кезінде психиатр тиісті топтағы препараттарды ұсынуы мүмкін. Жасөспірімдерге олар сақтықпен, әл-ауқатты тұрақты бақылаумен, заңды өкілдердің келісімімен және ҚР заңнамасының ережелері бойынша тағайындалады. Дәрілер — психотерапияны алмастыру емес, жалпы жоспардың бөлігі.
Мифтер мен фактілер
МифБұл жай ғана өтпелі жас, өтіп кетеді
ФактЖасөспірімдерде көңіл-күйдің ауытқуы болады, бірақ тұрақты жүдеулік, өзіне зиян келтіру, тамақтан немесе мектептен бас тарту — қалыпты жағдай емес. Психикалық бұзылыстардың жартысы 14–15 жасқа дейін басталады, ал ерте жүгіну болжамды жақсартады.
МифӨзіне зиян келтіру туралы сұраса, жасөспірім мұны істей бастайды
ФактТікелей әрі байсалды сұрақ өзіне зиян келтіруге итермелемейді. Керісінше, ол жасөспірімге қиын нәрсе туралы айтуға болатынын түсіндіреді. Үнсіздік пен ұят қауіптірек. Психиатр мұндай әңгімені қалай бастау керектігін айтады.
МифПсихиатр бәрін ата-анаға айтып қояды
ФактДәрігер жасөспірімнің құпиясын сақтайды және ата-анаға тек өмір мен денсаулыққа қауіпке қатысты нәрсені және келісілген нәрсені ғана хабарлайды. Бұл жасөспірімге сенуге және шынын айтуға көмектеседі.
Онлайн қабылдау қалай өтеді
- Хабарлама немесе қоңырауWhatsApp-қа жазасыз немесе қоңырау шаласыз — әкімші тәуліктің кез келген уақытында бірнеше минутта жауап береді. Тегіңізді айтпауға болады.
- Дәрігер мен уақытты таңдауСұрауыңызға сай психиатр, нарколог немесе психотерапевт таңдап, уақытты келісеміз — көбіне сол күні.
- БейнекеңесҚорғалған бейнебайланыс 50–60 минут: дәрігер жан-жақты сұрайды, қажет болса тесттер мен шкалалар жүргізеді.
- Емдеу жоспарыТүсінікті қорытынды, ұсынымдар және жоспар аласыз: онлайн не істейміз, ал не үшін бетпе-бет қабылдау немесе үйге шақыру қажет.
- СүйемелдеуҚайталама онлайн кездесулер, мессенджерде дәрігермен байланыс және тұрақты нәтижеге дейін емді түзету.
Бағалар
| Балалар/жасөспірімдер психиатрының онлайн қабылдауы | 17 000 ₸ |
| Ата-аналарға арналған кеңес | 15 000 ₸ |
| Қайталама онлайн қабылдау | 13 000 ₸ |
Түпкілікті құны емдеу басталғанға дейін келісіледі. Бағалар теңгемен, жария оферта болып табылмайды.
Көмекті қайдан алуға болады
«Жасөспірімдер психиатры онлайн» бағыты бойынша онлайн кеңес Алматы және Алматы облысы тұрғындарына тәулік бойы қолжетімді — үйден, жұмыстан немесе сапардан. Бетпе-бет қабылдау қажет болса, Психиатрия Онлайн Алматыда екі мекенжай бойынша жұмыс істейді: Алматы, Курмангазы көшесі, 129, кеңсе 8 және Алматы, Богенбай батыра көшесі, 110, кеңсе 15. Дәрігерді үйге шақыру: қаланың барлық аудандары мен жақын маңдағы елді мекендер.
Анонимді және құпия
Өтініш, диагноз және емдеу туралы мәліметтер ҚР «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексі бойынша дәрігерлік құпия болып табылады. Біз оларды сіздің келісіміңізсіз жұмыс берушіге, оқу орнына немесе туыстарыңызға бермейміз; ерекшеліктер — тек заңда тікелей көзделген жағдайлар. Онлайн кеңес үшін есіміңіз жеткілікті, бейнебайланыс қорғалған арна арқылы жүреді, келісімсіз жазба жүргізілмейді.
Сұрақтар мен жауаптар
Жасөспірімді психиатрмен сөйлесуге қалай көндіруге болады?
Мәжбүрлемеңіз және ұялтпаңыз. Оған қиын екенін көріп тұрғаныңызды және көмектескіңіз келетінін түсіндіріңіз. Бастапқыда камераны өшіріп қоюға болатын өз бөлмесінен бір онлайн кездесуді байқап көруді ұсыныңыз. Психиатр алдымен сізбен сөйлесіп, әңгімені қалай бастау керектігін айта алады.
Жасөспірім ата-анасыз жүгіне ала ма?
Жасөспірім бізге өзі жазып, бастапқы қолдау ала алады. Бірақ кәмелетке толмаған адамды емдеу туралы шешімдер ҚР заңнамасы бойынша заңды өкілдердің қатысуымен қабылданады. Өмірге қауіп болса, 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз, балалар мен жастарға арналған сенім телефоны — 150.
Кесік іздерін тапсам, не істеу керек?
Байсалдылық сақтаңыз, айқайламаңыз және жазаламаңыз. Көріп тұрғаныңызды және көмектескіңіз келетінін айтыңыз. Жаралар терең болса немесе улану белгілері болса — 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз. Содан кейін психиатрға жүгініңіз: Психиатрия Онлайн жүйесінде жақын арада кеңес алуға болады.
Телефон мен әлеуметтік желілер жасөспірімнің психикасына әсер ете ме?
Желіде шектен тыс уақыт өткізу, әсіресе түнде, ұйқыны бұзады, мазасыздықты және өзін басқалармен салыстыруды күшейтуі мүмкін. Бірақ тыйым салу әдетте мәселені шешпейді. Психиатр гаджеттерге берілудің артында не тұрғанын түсінуге және отбасында ақылға қонымды ережелер туралы келісуге көмектеседі.
Кездесулерді оқумен және үйірмелермен ұштастыру ыңғайлы ма?
Иә. Кездесулерді мектептен кейін немесе кешке белгілеп, Әуезов ауданындағы үйден, Талғардағы әжесінің үйінен немесе саяжайдан қосылуға болады. Алматы бойынша жолға уақыт жұмсаудың қажеті жоқ, ал жасөспірім дәрігерге бару үшін сабақтан қалмайды.
Мектепте кеңес туралы біле ме?
Жоқ. Кеңес туралы мәліметтер «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» ҚР кодексіне сәйкес дәрігерлік құпия болып табылады. Заңды өкілдердің келісімінсіз ақпарат мектепке берілмейді, заңда тікелей көзделген жағдайларды қоспағанда.
Алматыда қай жерде қабылдайды?
Онлайн — қала мен облыстың кез келген нүктесінен. Бетпе-бет — екі бөлімшеде: Алматы, Курмангазы көшесі, 129, кеңсе 8 және Алматы, Богенбай батыра көшесі, 110, кеңсе 15. Екеуі де тәулік бойы жұмыс істейді; үйге шақыру — қаланың барлық аудандары мен жақын маңдағы елді мекендер.
Дереккөздер және әдістеме
Материалды Психиатрия Онлайн медициналық редакциясы мына негізде дайындады:
- Аурулардың халықаралық жіктемесі АХЖ-10 және АХЖ-11, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы
- Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің диагностика және емдеу клиникалық хаттамалары
- Қазақстан Республикасының «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексі
- Психикалық бұзылыстарды емдеу бойынша NICE (Ұлыбритания) және APA (АҚШ) нұсқаулықтары
- ДДҰ-ның телемедицина және цифрлық денсаулық сақтау бойынша ұсынымдары
Ақпарат анықтамалық сипатта және маман кеңесін алмастырмайды. Редакциялық саясат
