Қысқаша
Психиатрдың екінші пікірі — диагноз бен емдеу жоспарын қайтадан бағалайтын басқа дәрігердің тәуелсіз кеңесі. Ол диагноз күмән тудырса немесе өзгеріп отырса, дұрыс қабылдағанда емдеу бірнеше апта бойы нәтиже бермесе, айқын жанама әсерлер пайда болса, ауруханаға жатқызу, ұзақ терапия немесе маңызды шешім ұсынылса, сондай-ақ дәрігерге деген сенім жоғалса орынды. Бұл сенімсіздік емес, қалыпты медициналық тәжірибе. Кеңесті күтіп жүргенде тағайындалған емді өз бетіңізше тоқтатпау маңызды.
Бір минутта басты мәселе
- Екінші пікір сұрау — емдеуші дәрігерді қорлау емес, пациенттің құқығы: медицинаның басқа салаларында да осылай істейді.
- Көбінесе себептері — анық емес диагноз, емнің нәтижесіздігі, ауыр жанама әсерлер және маңызды шешімдердің ұсынылуы.
- Психиатриялық диагноз клиникалық түрде қойылады, әртүрлі дәрігерлер көріністі әртүрлі бағалауы мүмкін, әсіресе аурудың басында.
- Екінші пікір үшін құжаттар маңызды: үзінді көшірмелер, препараттар тізімі, қабылдау мерзімдері, тексеру нәтижелері.
- Кеңесті күткен кезде емді өз бетіңізше тоқтатпаңыз және өзгертпеңіз: препараттарды күрт тоқтату қауіпті.
Психиатриядағы екінші пікір дегеніміз не және ол не үшін қажет
Психиатрияда диагнозды растайтын бірде-бір талдау жоқ. Дәрігер әңгімеге, бақылауға, жақындардың айтқанына, аурудың ағымына сүйеніп, көріністі АХЖ-10, АХЖ-11 немесе DSM-5 критерийлерімен салыстырады. Көптеген бұзылыстардың симптомдары ұқсас: мазасыздық депрессиямен қатар жүреді, ұйқысыздық барлық дерлік жағдайда болады, көңіл-күйдің құбылуы биполярлы аффективті бұзылыс, тұлға бұзылыстары кезінде және жарақаттан кейін кездеседі. Сондықтан әртүрлі мамандар кейде, әсіресе ерте кезеңдерде, әртүрлі қорытындыға келеді.
Екінші пікір — ауру тарихын қайта зерделейтін, өз әңгімесін жүргізетін және диагноз бен емнің көрініске қаншалықты сәйкес келетінін қарайтын басқа дәрігердің тәуелсіз бағасы. Ол бастапқы қорытындыны растауы мүмкін, сонда пациент емделуді үлкенірек сеніммен жалғастырады, ал кейде назардан тыс қалған нәрсені анықтауы мүмкін: басқа бұзылысты, қосалқы жағдайды, симптомдардың соматикалық себебін, сәйкес келмейтін терапия сызбасын. Екі жағдайда да адам көбірек айқындық алады.
Бұл жанжал емес, қалыпты тәжірибе
Көптеген елдерде ауыр диагноздар мен шешімдер кезінде екінші пікір алу сапалы медициналық көмектің стандарты болып саналады. Тәжірибелі дәрігер пациенттің әріптесімен кеңескісі келетініне сабырмен қарайды және күрделі жағдайда мұндай кеңесті өзі ұсынуы мүмкін. Емдеуге әртүрлі көзқарастар қатысқанда, ол тек ұтады.
Қазақстандағы пациент құқықтары
ҚР «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексі пациенттің өз денсаулығы, диагнозы және емдеу әдістері туралы ақпарат алу құқығын, дәрігер мен медициналық ұйымды таңдау құқығын бекітеді. Пациент медициналық құжаттардың көшірмелерін алуға және басқа маманнан кеңес сұрауға құқылы.
Психиатрдың екінші пікірін қашан алған жөн
Кез келген күмән басқа дәрігердің кеңесін талап ете бермейді: кейде сұрақтарды емдеуші психиатрмен егжей-тегжейлі талқылау жеткілікті. Бірақ тәуелсіз көзқарас ерекше құнды болатын жағдайлар бар. Ең алдымен бұл ұзақ мерзімді емдеу диагнозға байланысты болатын, терапия нәтиже бермейтін немесе өмірге айтарлықтай әсер ететін шешімдер ұсынылатын жағдайлар.
- Диагноз бір қысқа әңгімеден кейін қойылып, сізде күмән тудырады
- Қысқа уақыт ішінде диагнозды әртүрлі дәрігерлер бірнеше рет өзгертті
- Емді бірнеше апта дұрыс қабылдағаннан кейін айтарлықтай жақсару жоқ
- Бірнеше препарат ауыстырылды, бірақ нәтиже әлі жоқ
- Жанама әсерлер айқын және жұмыс істеуге, оқуға, өмір сүруге кедергі келтіреді
- Ауруханаға жатқызу, электрсудорогалық терапия немесе көпжылдық препарат қабылдау ұсынылады
- Диагноз жұмысқа, жүргізуші куәлігіне, балаларға қамқоршылыққа әсер етеді
- Симптомдар типтік емес: егде жаста басталуы, неврологиялық шағымдармен байланыс
- Дәрігерге деген сеніміңіз жоғалып, жағдайыңызды ашық талқылай алмайсыз
| Жағдай | Емдеуші дәрігермен талқылау | Екінші пікір алу |
|---|---|---|
| Алғашқы апталардағы жеңіл жанама әсерлер | Иә, олар көбінесе басылады | Егер сақталып, өмір сүруге кедергі келтірсе |
| 1–2 аптадан кейін нәтиже жоқ | Иә, көптеген препараттардың әсері кейінірек дамиды | Егер бірнеше курстан кейін нәтиже болмаса |
| Жаңа симптомдарға байланысты диагноз бір рет өзгертілді | Иә, себептерін нақтылау | Егер бірнеше рет өзгерсе |
| Ауруханаға жатқызу ұсынылады | Көрсетілімдерді талқылау | Қажеттілігіне күмән болса |
| Диагноз жұмысқа немесе құқықтарға әсер етеді | Салдарын нақтылау | Иә, ұсынылады |
| Дәрігерге сенім жоқ | — | Иә, маманды ауыстыру орынды |
Психиатриялық диагноздар неге кейде қайта қаралады
Көптеген психикалық бұзылыстар уақыт өте келе ашылады. Мысалы, биполярлы аффективті бұзылыс көбінесе бір немесе бірнеше депрессиялық эпизодтан басталады, және тек жылдар өткен соң гипоманияның пайда болуы нақты диагноз қоюға мүмкіндік береді. Мазасыздық бұзылысы депрессияны бүркемелеуі мүмкін, ал ересектердегі зейін тапшылығы синдромы созылмалы мазасыздық немесе «тұрақсыздық» сияқты көрінуі мүмкін. Тұлға бұзылыстары, психожарақаттың салдары және ересектердегі аутизмдік белгілер де көбінесе бірден танылмайды.
Сонымен қатар психикалық симптомдар кейде соматикалық себептерден туындайды: қалқанша без аурулары, анемия, неврологиялық аурулар, дәрілердің жанама әсерлері, алкогольді немесе басқа заттарды қолдану. Егер тексеру жүргізілмесе немесе толық болмаса, екінші дәрігер талдауларды, невропатологтың немесе эндокринологтың кеңесін, нейробейнелеуді ұсынуы мүмкін. Диагнозды қайта қарау — қателіктің белгісі емес, көрініс өзгерген кездегі клиникалық жұмыстың қалыпты бөлігі.
Емге көнбейтін депрессия
Егер әртүрлі топтардағы антидепрессанттардың жеткілікті ұзақтықтағы екі барабар курсынан кейін жақсару болмаса, дәрігерлер резистентті депрессия туралы айтады. Мұндай жағдайда диагноз міндетті түрде қайта тексеріледі: бұл биполярлы аффективті бұзылыс емес пе, тәуелділік, соматикалық себептер жоқ па, қабылдау тәртібі бұзылмай ма.
Бірнеше бұзылыстың қатар жүруі
Көбінесе адамда бір мезгілде, мысалы, мазасыздық бұзылысы мен депрессия немесе тәуелділік пен биполярлы аффективті бұзылыс болады. Егер тек біреуі ғана емделсе, жақсару толық болмайды. Екінші пікір бүкіл көріністі көруге және психотерапияны да, қажет болса наркологтың жұмысын да қамтитын кешенді жоспар құруға көмектеседі.
Психиатрдың екінші пікірін алуға қалай дайындалу керек
- Құжаттарды жинаңызҮзінді көшірмелер, қорытындылар, талдаулар мен тексерулердің нәтижелері, стационарлардан анықтамалар. Көшірмелерді медициналық ұйымнан сұратуға болады.
- Препараттар тізімін жасаңызБарлық дәрілерді, қабылдау мерзімдерін, нәтижесін және жанама әсерлерін атап шығыңыз. Қазір не қабылдайтыныңызды белгілеңіз.
- Симптомдар тарихын сипаттаңызБәрі қашан басталғанын, қалай өзгергенін, жақсару мен нашарлаудың қандай эпизодтары болғанын қысқаша жазыңыз.
- Басты сұрақты тұжырымдаңызЕң маңыздысын шешіңіз: диагнозды тексеру, емді бағалау, баламаларды немесе қауіптерді түсіну.
- Жақыныңызды шақырыңызСізді жақсы білетін адам өзіңіз байқамайтын нәрселер туралы айта алады.
- Қорытындыны емдеуші дәрігермен талқылаңызҚорытындымен бөлісіп, препараттарды өз бетіңізше тоқтатпай, ем туралы шешімді бірге қабылдаңыз.
Екінші пікір алу үшін кеңеске қалай дайындалу керек
Екінші пікірдің құндылығы көбінесе дәрігердің қаншалықты толық ақпарат алатынына байланысты. Медициналық құжаттарды жинаңыз: стационарлардан үзінді көшірмелер, психиатрлар мен психологтардың қорытындылары, талдаулар мен тексерулердің нәтижелері. Өзіңіз қабылдаған барлық препараттардың тізімін шамамен қабылдау кезеңін, нәтижесін және жанама әсерлерін көрсете отырып жасаңыз. Мүмкіндік болса, жақыныңыздан дәрігерге өз бақылауларын айтуды өтініңіз: сырттан пациенттің өзі байқамайтын эпизодтар көрінеді.
Қандай сұрақты шешкіңіз келетінін ойланыңыз. Диагнозға күмәнданасыз ба? Емнің баламалары бар-жоғын түсінгіңіз келе ме? Жанама әсерлер мазалай ма? Нақты тұжырымдама дәрігерге назарын шоғырландыруға көмектеседі. Екінші маман бірінші пікірді растауы мүмкін екеніне дайын болыңыз — бұл да құнды нәтиже. Қорытындыны емдеуші дәрігеріңізбен талқылаңыз: екі маман бір мақсатқа жұмыс істегені ең тиімді.
Психиатрдың екінші пікірін онлайн алуға бола ма
Онлайн формат екінші пікір үшін әсіресе ыңғайлы: өз қалаңыздан маман іздеудің қажеті жоқ, құжаттарды көрсетуге, анамнез бен емдеу сызбасын егжей-тегжейлі талқылауға болады. Психиатрия Онлайн клиникасында психиатрлар бейнекеңестерді анонимді түрде және ыңғайлы уақытта өткізеді, үзінді көшірмелер мен тексеру нәтижелерін зерделейді, қазіргі жағдайды бағалайды және толық қорытынды береді: диагноз көрініске сәйкес келе ме, қандай тексерулер жүргізген жөн, емдеуші дәрігермен емнің қандай нұсқаларын талқылауға болады.
Онлайн-кеңестің шектеулері де бар. Егер неврологиялық тексеру, нейропсихологиялық тестілеу, талдаулар немесе стационарда ұзақ бақылау қажет болса, дәрігер бетпе-бет кезеңді ұсынады. Жедел жағдайда — психоз, жоғары суицидтік қауіп, ауыр қозу кезінде — жоспарлы екінші пікір емес, шұғыл көмек бірінші болуы тиіс. Мұндай жағдайларда психиатрдың онлайн-кеңесі бетпе-бет көмекті толықтыра алады, бірақ оны алмастыра алмайды.
Дәрігерлердің пікірлері әртүрлі болса, не істеу керек
Егер екінші маман басқа қорытындыға келсе, емді өз бетіңізше өзгертуге асықпаңыз. Екі дәрігерден де қорытындылары неге негізделгенін, қандай белгілер сол немесе басқа диагноздың пайдасына айтатынын түсіндіруді сұраңыз. Кейде келіспеушілік мәнге емес, терминдерге немесе екпінге қатысты болады. Кейде көрініс шынымен екіұшты болады, сонда динамикада бақылау, қосымша тексерулер немесе үшінші маманның кеңесі орынды.
Емдеу сызбасын ауыстыру туралы шешімді сізді әрі қарай жүргізетін дәрігер біртіндеп ауысу арқылы қабылдауы тиіс. Антидепрессанттарды, нормотимиктерді, антипсихотиктерді және транквилизаторларды күрт тоқтату тоқтату синдромын немесе асқынуды тудыруы мүмкін. Өзіңіз сенетін және ашық сөйлесе алатын маманды таңдаңыз: сенім мен ынтымақтастық — тиімді емнің маңызды бөлігі.
- Әр дәрігерден өз қорытындысының негіздерін түсіндіруді сұраңыз
- Қандай тексерулер жағдайды айқындай алатынын нақтылаңыз
- Екінші дәрігер басқа сызба ұсынса да, препараттарды өз бетіңізше тоқтатпаңыз
- Әрі қарай жүргізетін маманмен ауысу жоспарын талқылаңыз
- Қажет болса үшінші маманның кеңесін немесе дәрігерлік комиссияны сұраңыз
Дәрігерге қашан жүгіну керек
- Диагноз тез қойылып, сізде негізді күмән тудырады
- Барлық ұсыныстарды сақтағанда бірнеше емдеу курсы нәтиже бермеді
- Препараттардың жанама әсерлері өмір сапасын қатты нашарлатып, басылмайды
- Сізге ауруханаға жатқызу, электрсудорогалық терапия немесе өмір бойы емдеу ұсынылады
- Диагноз жұмысқа, көлік жүргізуге, балаларға қамқоршылыққа немесе басқа құқықтарға әсер етеді
- Симптомдар алғаш рет егде жаста пайда болды немесе неврологиялық шағымдармен қатар жүреді
- Емдеуші дәрігерге сенбейсіз және онымен жағдайыңызды ашық талқылай алмайсыз
Психиатрия Онлайн қалай көмектесе алады
Қазақстанның кез келген қаласынан өтініш берген күні бейнекеңес, 45 қалада дәрігерді үйге шақыру, онлайн сүйемелдеу. Анонимді, есепке қойылмайды.
- Психиатрдың екінші пікірі онлайн12 000 ₸ бастап · Онлайн 24/7
- Онлайн психодиагностика12 000 ₸ бастап · Онлайн 24/7
- Резистентті депрессияны емдеу12 000 ₸ бастап · Онлайн 24/7
Сұрақтар мен жауаптар
Екінші пікір алуға барсам, психиатрым ренжи ме?
Кәсіби дәрігер екінші пікір сұрауды медициналық көмектің қалыпты бөлігі ретінде қабылдайды. Көбі күрделі жағдайларда әріптесінің кеңесін өзі ұсынады. Басқа маманмен кеңескіңіз келетінін ашық айтып, құжаттардың көшірмелерін сұрай аласыз. Егер дәрігердің реакциясы күрт теріс болса, бұл да маманды таңдау туралы ойлануға себеп.
Психиатрдың екінші пікірін онлайн алуға бола ма?
Иә. Екінші пікір үшін онлайн формат ыңғайлы: дәрігер құжаттарды зерделеп, егжей-тегжейлі әңгіме жүргізіп, қорытынды береді. Психиатрия Онлайн клиникасында мұндай кеңестер анонимді түрде, кез келген құрылғыдан өткізіледі. Нақтылау үшін бетпе-бет тексеру, тестілеу немесе талдаулар қажет болса, дәрігер бұл туралы айтып, қандай тексерулер жүргізу керектігін түсіндіреді.
Екінші пікір үшін қандай құжаттар қажет?
Стационарлардан үзінді көшірмелерді, психиатрлардың, психологтардың және невропатологтардың қорытындыларын, талдау нәтижелерін, бар болса МРТ, КТ немесе ЭЭГ-ны, сондай-ақ қазір қабылдайтын және бұрын қабылдаған барлық препараттардың тізімін алған жөн. Ақпарат неғұрлым толық болса, қорытынды соғұрлым дәл болады. Симптомдар туралы өз жазбаларыңызды да қоса беруге болады.
Психиатрлар диагнозда қателесуі мүмкін бе?
Психиатриялық диагноз клиникалық көрініске негізделеді, ал кейбір бұзылыстар ерте кезеңдерде бір-біріне ұқсас. Сондықтан диагноз кейде уақыт өте келе нақтыланады. Көбінесе бұл қате емес, көріністің дамуы туралы: түсінікті өзгертетін жаңа симптомдардың пайда болуы. Екінші пікір барлық деректерді ескеруге көмектеседі.
Екінші пікірді күтіп жүргенде емді тоқтатуға бола ма?
Жоқ, препараттарды өз бетіңізше тоқтатуға немесе мөлшерін өзгертуге болмайды. Антидепрессанттарды, нормотимиктерді, антипсихотиктерді және транквилизаторларды күрт тоқтату тоқтату синдромы мен асқынуды тудыруы мүмкін. Емді тағайындалғандай жалғастырыңыз, ал өзгерістерді сізді әрі қарай жүргізетін дәрігермен талқылаңыз.
Екінші пікір үшін кеңес қанша тұрады және қанша уақытқа созылады?
Әдетте мұндай кеңес стандартты қабылдаудан ұзағырақ созылады, өйткені дәрігер құжаттарды зерделеп, анамнезді егжей-тегжейлі жинайды. Құны клиника мен форматқа байланысты. Уақытты дұрыс жоспарлау үшін жазылар алдында кеңеске құжаттарды талдау мен жазбаша қорытынды кіретін-кірмейтінін нақтылаңыз.
Екінші дәрігер басқа диагноз қойса, не істеу керек?
Қорытындының неге негізделгенін түсіндіруді сұрап, екі қорытындыны да талқылаңыз. Кейде келіспеушілік қосымша тексеру немесе динамикада бақылау арқылы шешіледі. Өзіңіз сенетін дәрігерді таңдап, қажет болса онымен бірге емді біртіндеп өзгертіңіз. Айырмашылықтар елеулі болса, үшінші маманға немесе дәрігерлік комиссияға жүгінуге болады.
Дереккөздер және әдістеме
- АХЖ-10 және АХЖ-11, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы
- DSM-5, Американдық психиатриялық қауымдастық
- NICE guideline NG222 «Depression in adults: treatment and management»
- APA Practice Guideline for the Psychiatric Evaluation of Adults
- ҚР «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексі
Мақаланы Психиатрия Онлайн медициналық редакциясы дайындап, дәрігер тексерді. Анықтамалық сипатта және маман кеңесін алмастырмайды. Редакциялық саясат
Материалды тексерген
Әсел Бауыржанқызы ОмароваПсихиатр-нарколог дәрігерТәуелділіктің депрессиямен және мазасыздықпен ұштасуы, дағдарыстық жағдайлар, отбасыларға онлайн кеңес.
